Polska ustawa o podatku wyrównawczym – kwalifikowany status OECD

W ostatnich miesiącach przepisy o opodatkowaniu wyrównawczym znalazły się w centrum uwagi przedsiębiorstw działających w strukturach grup międzynarodowych i krajowych. Decyzja OECD z dnia 6 listopada 2024 r. oraz potwierdzenie, że polska legislacja uzyskała status kwalifikowany, w praktyce zmieniły sposób, w jaki spółki powinny planować swoje rozliczenia podatkowe.

Wdrożenie w Polsce kwalifikowanego krajowego podatku wyrównawczego oznacza, że rozliczenia dokonywane na podstawie polskich przepisów są uznawane również w innej jurysdykcji. To szczególnie ważne w odniesieniu do takich kwestii jak niedostatecznie opodatkowane zyski, stosowanie Income Inclusion Rule czy raportowanie przez jednostkę dominującą najwyższego szczebla.

Nowe regulacje wpisują się w globalne działania OECD i Unii Europejskiej, których celem jest zapewnienie globalnego minimalnego poziomu opodatkowania. Dla spółek to nie tylko wyzwanie związane z przygotowaniem sprawozdań finansowych i spełnieniem wymogów w zakresie podatku dochodowego, ale także szansa na uproszczenie obowiązków dzięki mechanizmowi bezpiecznych przystani.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest globalny podatek wyrównawczy, jakie konsekwencje niesie dla jednostek składowych grupy, dlaczego decyzja OECD z 2024 r. ma tak duże znaczenie i jak przygotować firmę do nowych obowiązków. Na końcu podpowiadamy również, jak Finexis – Nowoczesna Księgowość Spółek Online oraz aplikacja Altera.app mogą wspierać w praktycznej obsłudze tych regulacji.

Opodatkowaniu wyrównawczym podlegają podmioty należące do grup międzynarodowych i dużych grup krajowych, które osiągają określony poziom przychodów i muszą spełniać wymogi wynikające z ustawy GloBE oraz dyrektywy Rady Unii Europejskiej. Mechanizm ten został wprowadzony w związku z globalnym dążeniem do zapewnienia, aby wszystkie jednostki składowe grupy płaciły podatek dochodowy według globalnego minimalnego poziomu – niezależnie od tego, w jakiej jurysdykcji działają.

W praktyce oznacza to, że jeśli w danej jurysdykcji efektywna stawka podatkowa jednostki składowej okaże się niższa niż uzgodniony próg, zastosowanie znajdzie krajowy podatek wyrównawczy lub odpowiednie mechanizmy wynikające z zasad GloBE, takie jak Income Inclusion Rule (IIR) czy zasada Undertaxed Payments (UTPR).

Dla wielu podmiotów kluczowe znaczenie ma również możliwość korzystania z tzw. bezpiecznych przystani, które w okresie przejściowym pozwalają uprościć kalkulacje i ograniczyć obowiązki administracyjne – pod warunkiem, że spełnione łącznie następujące warunki.

Podstawowe zasady globalnego podatku wyrównawczego

Globalny podatek wyrównawczy ma na celu zrównanie sytuacji podatników w różnych krajach i eliminację zjawiska niedostatecznie opodatkowanych zysków. Oparty jest na modelowych zasadach OECD i działa w oparciu o następujące mechanizmy:

• ustalenie, czy w danej jurysdykcji osiągnięto globalny podatek minimalny,

• obliczenie różnicy w stosunku do minimalnej stawki i pobranie podatku wyrównawczego,

• zastosowanie odpowiednich procedur wobec zagranicznych jednostek kontrolowanych, jeśli te nie zapłaciły wystarczającego podatku w innej jurysdykcji.

Wdrożenie tych regulacji w polskim porządku prawnym ma szczególne znaczenie dla podmiotów prowadzących działalność w wielu państwach, ponieważ umożliwia uniknięcie sporów z właściwymi organami podatkowymi.

Obowiązki związane z opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych

Obowiązki w zakresie opodatkowania wyrównawczego spoczywają przede wszystkim na jednostce dominującej najwyższego szczebla, która odpowiada za przygotowanie sprawozdania grupy oraz kalkulacji podatku dla całej struktury.

Do głównych obowiązków należą m.in.:

• sporządzenie i złożenie odpowiedniego sprawozdania finansowego, które spełnia wymagania bezpiecznych przystani,

• raportowanie danych finansowych w odniesieniu do każdej danej grupy międzynarodowej,

• zapewnienie zgodności z polskimi przepisami i projektem ustawy wprowadzającym rozwiązania OECD,

• współpraca z doradcą podatkowym i wsparcie w komunikacji z urzędem skarbowym w zakresie interpretacji nowych obowiązków.

Dzięki temu systemowi każda polska spółka, będąca częścią międzynarodowych grup, może mieć pewność, że jej rozliczenia w danym roku podatkowym zostaną uznane przez inne państwa wdrażające kwalifikowaną zasadę globalnego podatku wyrównawczego.

Decyzja OECD o nadaniu polskim przepisom statusu kwalifikowanego oznacza, że polska legislacja w zakresie opodatkowania wyrównawczego została uznana przez inne państwa uczestniczące w Inclusive Framework. Dzięki temu jednostki składowe grupy mogą stosować polski krajowy podatek wyrównawczy i mieć pewność, że rozliczenia te zostaną uznane również w innej jurysdykcji.

To rozwiązanie ma szczególne znaczenie w okresie przejściowym, gdy państwa wprowadzają regulacje oparte na ustawie GloBE, a podatnicy muszą wykazać zgodność z globalnym podatkiem minimalnym. Uznanie przez OECD sprawia, że rozliczenia w Polsce spełniają wymagania bezpiecznych przystani, a dodatkowe kalkulacje w zakresie Income Inclusion Rule (zasada IIR) czy mechanizmu Undertaxed Payments nie są konieczne.

Uznanie przepisów przez państwa stosujące zasady niedostatecznie opodatkowanych zysków

W praktyce oznacza to, że w przypadku, gdy jednostki składowe grup międzynarodowych rozliczają się zgodnie z polską ustawą, nie ma potrzeby powielania raportowania w krajach stosujących zasady GloBE. Zasada ta ma szczególne znaczenie dla struktur, w których występują zagraniczne jednostki kontrolowane, ponieważ minimalizuje ryzyko podwójnych obowiązków w zakresie podatku dochodowego.

Warto dodać, że weryfikacja zgodności odbywa się we współpracy z właściwymi organami podatkowymi, a kluczowym dokumentem pozostaje sprawozdanie grupy przygotowane przez jednostkę dominującą najwyższego szczebla.

Rola jednostek dominujących w strukturach najwyższego szczebla

Największą odpowiedzialność w zakresie stosowania kwalifikowanego krajowego podatku wyrównawczego ponosi jednostka dominująca najwyższego szczebla. To ona odpowiada za:

• przygotowanie kalkulacji zgodnie z polskimi przepisami i dyrektywą Rady Unii Europejskiej,

• raportowanie danych w odniesieniu do danej grupy międzynarodowej,

• zapewnienie, że wszystkie jednostki składowe rozliczają się zgodnie z globalnym podatkiem wyrównawczym,

• monitorowanie efektywnej stawki podatkowej w każdej jurysdykcji i uwzględnianie zasad wprowadzonych do polskiego porządku prawnego.

W przypadku spółek działających transgranicznie, zastosowanie kwalifikowanego krajowego podatku wyrównawczego oznacza większą pewność prawną, ograniczenie ryzyka sporów z organami w danej jurysdykcji oraz uproszczenie całego procesu raportowania.

Decyzja OECD z dnia 6 listopada 2024 r. była przełomowa dla podmiotów objętych opodatkowaniem wyrównawczym w Polsce. To właśnie wtedy polska legislacja otrzymała status kwalifikowany, a stosowanie krajowego podatku wyrównawczego zostało uznane w ramach globalnego podatku minimalnego. Dzięki temu polskie rozliczenia w zakresie podatku dochodowego stały się elementem szerszego systemu wdrażanego w Unii Europejskiej i akceptowanego przez inne państwa uczestniczące w Inclusive Framework OECD.

Dla praktyki oznacza to, że w przypadku gdy jednostki składowe grup międzynarodowych prowadzą rozliczenia w Polsce, nie muszą wykonywać równoległych kalkulacji w innej jurysdykcji, jeśli ta wdrożyła zasady GloBE. To realne ograniczenie obowiązków administracyjnych oraz dowód, że polskie przepisy są zgodne z modelowymi zasadami OECD.

Wpis polskich regulacji do centralnego rejestru z 6 listopada 2024

Wpis do rejestru OECD z 6 listopada 2024 r. potwierdził, że polska ustawa została objęta mechanizmem kwalifikowanej zasady. Daje to podatnikom gwarancję, że rozliczenia oparte na polskim porządku prawnym i ustawie GloBE będą traktowane jako zgodne z regulacjami obowiązującymi w innych państwach.

Dzięki temu osoby prawne działające w strukturach międzynarodowych mają pewność, że stosowany przez nie krajowy podatek wyrównawczy będzie respektowany w odniesieniu do danej jurysdykcji. To szczególnie istotne w przypadku rozliczeń z udziałem zagranicznych jednostek kontrolowanych i w odniesieniu do podmiotów, w których występuje dochód opodatkowany poniżej globalnego minimum.

Konsekwencje dla osób prawnych działających w Polsce

Dla polskich spółek będących częścią danej grupy międzynarodowej decyzja OECD oznacza:

• uproszczenie rozliczeń dzięki temu, że polskie rozwiązania spełniają wymagania bezpiecznych przystani,

• brak konieczności powielania raportowania na podstawie Income Inclusion Rule czy innych zasad,

• większą przewidywalność podatkową w danym roku podatkowym,

• możliwość współpracy z doradcą podatkowym w ramach jasno określonych regulacji.

W szczególności, wprowadzenie zmian od 2024 r. daje podatnikom możliwość wykorzystania regulacji również retroaktywnie. Oznacza to, że spółki, które zdecydują się na stosowanie kwalifikowanego krajowego podatku wyrównawczego, mogą uzyskać dodatkowe bezpieczeństwo w relacjach z urzędem skarbowym i organami podatkowymi w innej jurysdykcji.

Wprowadzenie w Polsce przepisów o opodatkowaniu wyrównawczym zbiegło się z trwającym okresem przejściowym. Oznacza to, że podatnicy otrzymali możliwość dobrowolnego wyboru stosowania polskich przepisów już za rok podatkowy 2024. Kluczowe jest to, że decyzja OECD o nadaniu Polsce statusu kwalifikowanego potwierdziła, iż rozliczenia zgodne z kwalifikowanym krajowym podatkiem wyrównawczym są respektowane w ramach globalnego podatku minimalnego.

Dzięki temu retroaktywne zastosowanie przepisów może przynieść spółkom realne korzyści – od uproszczenia obowiązków raportowych po większe bezpieczeństwo w relacjach z właściwymi organami w innej jurysdykcji.

Bezpieczna przystań i jej wpływ na księgowość dla spółek

Podatnicy, którzy zdecydują się na zastosowanie polskiego krajowego podatku wyrównawczego za 2024 r., mogą skorzystać z mechanizmu bezpiecznych przystani. W praktyce oznacza to:

• brak konieczności powielania kalkulacji w zakresie Income Inclusion Rule (zasada IIR),

• uproszczone rozliczenia w odniesieniu do zagranicznych jednostek kontrolowanych,

• możliwość potwierdzenia, że spełnione łącznie następujące warunki eliminują ryzyko podwójnego opodatkowania,

• gwarancję, że rozliczenia są zgodne z modelowymi zasadami OECD i dyrektywą Rady UE.

Co więcej, jednostki składowe grupy, które korzystają z tej opcji, mają pewność, że ich rozliczenia zostaną uznane w kontekście globalnego podatku wyrównawczego, co w praktyce zmniejsza ryzyko sporów między państwami.

Możliwość wyboru stosowania ustawy od 2024 r.

Decyzja o skorzystaniu z retroaktywnego zastosowania przepisów może być korzystna szczególnie dla jednostek dominujących najwyższego szczebla oraz dużych grup, które działają w wielu krajach. Zastosowanie polskich regulacji już za rok 2024 pozwala:

• zwiększyć pewność rozliczeń w odniesieniu do podatku dochodowego,

• uniknąć dodatkowych kalkulacji w zakresie niedostatecznie opodatkowanych zysków,

• potwierdzić zgodność z wymogami kwalifikowanej zasady,

• ułatwić przygotowanie sprawozdania finansowego i sprawozdania grupy, które w pełni odzwierciedlają obowiązki podatnika.

W konsekwencji, dla wielu firm retroaktywne zastosowanie ustawy to nie tylko element zgodności, ale również strategiczne rozwiązanie, które wzmacnia ich pozycję w polskim porządku prawnym i całym systemie globalnego podatku minimalnego.

Mechanizm bezpiecznych przystani został stworzony po to, aby uprościć obowiązki podatników w pierwszych latach stosowania globalnego podatku wyrównawczego. W Polsce, dzięki uzyskaniu przez ustawę statusu kwalifikowanego, podatnicy mogą potwierdzić, że ich rozliczenia w zakresie opodatkowania wyrównawczego spełniają kryteria uznane przez OECD i inne państwa stosujące zasady GloBE.

Oznacza to, że jeśli zostaną spełnione łącznie określone warunki, spółki mogą ograniczyć zakres raportowania i uniknąć skomplikowanych kalkulacji w odniesieniu do Income Inclusion Rule (zasada IIR) czy Undertaxed Payments Rule. W praktyce to znaczne odciążenie administracyjne, szczególnie dla struktur obejmujących liczne jednostki składowe grup międzynarodowych.

Na czym polega mechanizm safe harbour?

Bezpieczna przystań działa na podstawie modelowych zasad OECD i umożliwia uproszczoną weryfikację efektywnej stawki podatkowej osiąganej przez jednostki składowe w danej jurysdykcji.

W uproszczeniu oznacza to:

• porównanie sprawozdania finansowego z wymogami OECD,

• sprawdzenie, czy osiągnięty poziom opodatkowania w danym roku podatkowym odpowiada minimalnemu poziomowi,

• potwierdzenie zgodności w odniesieniu do danej grupy międzynarodowej,

• uznanie, że obowiązki w zakresie podatku wyrównawczego zostały spełnione w Polsce – bez konieczności kalkulacji w innej jurysdykcji.

Dzięki temu polskie przepisy spełniają wymagania bezpiecznych przystani, co przekłada się na praktyczne korzyści dla spółek prowadzących działalność w wielu krajach.

Dlaczego to realne odciążenie administracyjne?

Bezpieczna przystań daje gwarancję, że rozliczenia na podstawie polskich przepisów zostaną uznane przez inne państwa. To szczególnie ważne dla jednostki dominującej najwyższego szczebla, która przygotowuje sprawozdanie grupy i odpowiada za zgodność całej struktury.

Korzyści dla spółek to m.in.:

• zmniejszenie ryzyka sporów z właściwymi organami w innej jurysdykcji,

• ograniczenie kosztów związanych z usługami doradczymi,

• łatwiejsze wdrożenie ustawy GloBE w ramach polskiego porządku prawnego,

• większa przewidywalność w zakresie podatku dochodowego.

W konsekwencji, bezpieczna przystań jest jednym z kluczowych instrumentów, który pomaga przedsiębiorstwom przygotować się na pełne wejście w życie globalnego podatku minimalnego, a jednocześnie umożliwia im skorzystanie z rozwiązań, które maksymalnie upraszczają proces raportowania.

VI. Weryfikacja OECD i kolejne kroki dla przedsiębiorstw

Przyznanie Polsce statusu kwalifikowanego dla regulacji w zakresie opodatkowania wyrównawczego ma charakter przejściowy. Wpis do centralnego rejestru OECD nastąpił w oparciu o samo-certyfikację państw, co oznacza, że pełna analiza i weryfikacja przez właściwe organy zostanie przeprowadzona w kolejnych latach.

W tym okresie przejściowym podatnicy, którzy stosują polskie przepisy, mogą korzystać z uproszczeń przewidzianych przez bezpieczne przystanie, pod warunkiem że spełnione łącznie następujące warunki dotyczą raportowania i minimalnej stawki podatkowej. Daje to spółkom realny komfort działania i przygotowania do docelowego systemu globalnego podatku minimalnego.

Charakter przejściowy wpisu do rejestru

Wpis do rejestru ma znaczenie praktyczne – potwierdza, że polska legislacja została uznana za zgodną z modelowymi zasadami OECD i dyrektywą Rady UE. Dla przedsiębiorstw oznacza to, że rozliczenia dokonane w Polsce na podstawie kwalifikowanego krajowego podatku wyrównawczego będą traktowane jako wystarczające również w odniesieniu do innej jurysdykcji.

Ostateczna ocena nastąpi po przeprowadzeniu audytu w ciągu dwóch lat, kiedy to zostanie sprawdzone, czy polski system w pełni odpowiada wymogom wynikającym z ustawy GloBE i wdrożonej cyfryzacji gospodarki.

Co oznacza to dla przedsiębiorstw w praktyce?

W nadchodzących latach kluczowe będzie przygotowanie organizacji do pełnego stosowania zasad globalnego podatku wyrównawczego. W szczególności oznacza to:

• analizę struktury i obowiązków jednostek składowych grup międzynarodowych,

• przygotowanie sprawozdań finansowych oraz sprawozdania grupy w zgodzie z wymogami OECD,

• weryfikację, czy efektywna stawka podatkowa w danej jurysdykcji nie powoduje powstania niedostatecznie opodatkowanych zysków,

• dostosowanie procesów raportowania do wymogów polskiego porządku prawnego,

• bieżący kontakt z doradcą podatkowym i monitorowanie zmian wdrażanych w dyrektywie Rady UE.

Dzięki tym działaniom spółki unikną ryzyka niezgodności i zapewnią sobie bezpieczne wdrożenie nowych regulacji w kolejnym roku podatkowym.

Wejście w życie przepisów o opodatkowaniu wyrównawczym wymaga od spółek strategicznego podejścia do planowania i raportowania. Kluczowe znaczenie ma przygotowanie całej organizacji – od jednostek składowych grupy po jednostkę dominującą najwyższego szczebla – aby zapewnić zgodność z wymogami ustawy GloBE, dyrektywy Rady UE oraz polskiego porządku prawnego.

Kluczowe działania w zakresie opodatkowania wyrównawczego

Praktyczne przygotowanie spółki powinno obejmować:

• Analizę obowiązków – sprawdzenie, czy dana firma lub jej osoby prawne należą do grup międzynarodowych lub dużych grup krajowych, które podlegają globalnemu podatkowi wyrównawczemu.

• Weryfikację sprawozdań finansowych – ocena, czy sprawozdania grupy i dane jednostkowe pozwalają obliczyć efektywną stawkę podatkową zgodnie z zasadami OECD.

• Identyfikację ryzyk – ustalenie, czy w danej strukturze występują niedostatecznie opodatkowane zyski lub zagraniczne jednostki kontrolowane, wymagające dodatkowych rozliczeń.

• Przygotowanie procesów raportowania – wdrożenie systemów zapewniających zgodność z wymogami w każdym roku podatkowym i w odniesieniu do każdej jurysdykcji.

• Współpracę z doradcą podatkowym – korzystanie z doradztwa podatkowego, które ułatwia interpretację polskich przepisów, przygotowanie raportów dla urzędu skarbowego i wdrożenie działań zgodnych z zasadami OECD.

Wsparcie ekspertów i technologii w obsłudze księgowej

Nowe obowiązki podatkowe to nie tylko kwestia prawa, ale i technologii. Wdrożenie systemów, które automatyzują analizę danych i przygotowanie raportów, pozwala spółkom szybciej dostosować się do wymogów globalnego podatku minimalnego.

• Aplikacja Altera.app daje dostęp do danych finansowych w czasie rzeczywistym, ułatwia monitorowanie przychodów, kontrolę nad rozliczeniami w zakresie podatku dochodowego i przygotowanie zestawień wymaganych przez właściwe organy.

• Finexis łączy ekspertyzę w zakresie księgowości dla spółek z cyfrowymi narzędziami, zapewniając wsparcie w interpretacji ustaw i wdrażaniu nowych regulacji.

• Dzięki synergii wiedzy i technologii przedsiębiorstwa mogą mieć pewność, że ich rozliczenia spełniają wymagania bezpiecznych przystani oraz są zgodne z wymogami kwalifikowanej zasady OECD.

Zmieniające się przepisy o opodatkowaniu wyrównawczym i wdrażanie globalnego podatku minimalnego wymagają od firm nie tylko znajomości prawa, ale także umiejętności praktycznego stosowania go w codziennym zarządzaniu. Właśnie dlatego warto postawić na partnera, który łączy wiedzę ekspercką z nowoczesnymi narzędziami.

Finexis – Nowoczesna Księgowość Spółek Online oferuje pełne wsparcie w zakresie:

• prowadzenia księgowości i przygotowania sprawozdań finansowych,

• interpretacji polskich przepisów w odniesieniu do ustawy GloBE i regulacji OECD,

• reprezentowania klientów przed urzędem skarbowym i innymi właściwymi organami,

• bieżącego doradztwa podatkowego, które zapewnia zgodność z zasadami dotyczącymi niedostatecznie opodatkowanych zysków oraz wymogami w zakresie podatku dochodowego.

Dzięki autorskiej aplikacji Altera.app przedsiębiorcy zyskują realną przewagę:

• dostęp do danych w czasie rzeczywistym dla każdej jednostki składowej grupy,

• kontrolę nad przychodami i kosztami w każdym roku podatkowym,

• automatyczne raporty wspierające przygotowanie sprawozdania grupy,

• wsparcie w analizie, czy rozliczenia spełniają wymagania bezpiecznych przystani.

Dlaczego warto wybrać Finexis?

• Doświadczenie – pracujemy z grupami międzynarodowymi i krajowymi, a także z osobami prawnymi o złożonej strukturze.

• Eksperckość – nasi specjaliści i każdy doradca podatkowy śledzą zmiany w zakresie globalnego podatku wyrównawczego i zapewniają zgodność z wymogami OECD.

• Technologia – integrujemy rozwiązania cyfrowe z procesami księgowymi, wspierając firmy w erze cyfryzacji gospodarki.

• Bezpieczeństwo – gwarantujemy, że wszystkie rozliczenia są zgodne z polską legislacją, a także spełniają kryteria uznawane w innej jurysdykcji.

Z Finexis Twoja polska spółka może skupić się na rozwoju, mając pewność, że obowiązki wynikające z kwalifikowanego krajowego podatku wyrównawczego oraz całego systemu OECD są w pełni kontrolowane.

Polska, uzyskując status kwalifikowany dla regulacji o opodatkowaniu wyrównawczym, dołączyła do grona państw, których przepisy w pełni wpisują się w globalne standardy OECD. To oznacza, że rozliczenia prowadzone na podstawie kwalifikowanego krajowego podatku wyrównawczego są respektowane również w innej jurysdykcji, a podatnicy mogą korzystać z uproszczeń w ramach bezpiecznych przystani.

Decyzja OECD z dnia 6 listopada 2024 r. potwierdziła, że polska legislacja w zakresie globalnego podatku minimalnego spełnia wymogi modelowych zasad. Dla spółek oznacza to przede wszystkim ograniczenie ryzyka sporów, większą przewidywalność podatkową i uproszczenie procesów raportowania, szczególnie w przypadku jednostek dominujących najwyższego szczebla i jednostek składowych grup międzynarodowych.

Przedsiębiorstwa powinny jednak pamiętać, że pełna weryfikacja OECD nastąpi dopiero po okresie przejściowym. Dlatego tak istotne jest, by już teraz wdrażać odpowiednie procesy, przygotowywać sprawozdania finansowe zgodne z wymogami i współpracować z doświadczonym doradcą podatkowym.

W tym procesie warto postawić na wsparcie specjalistów. Finexis – Nowoczesna Księgowość Spółek Online łączy ekspercką wiedzę prawnopodatkową z technologią, a autorska aplikacja Altera.app zapewnia dostęp do danych w czasie rzeczywistym, automatyczne raportowanie i pełną kontrolę nad rozliczeniami. To praktyczne rozwiązania, które pozwalają firmom skupić się na rozwoju, mając pewność, że kwestie związane z podatkiem wyrównawczym są pod stałą opieką ekspertów.